Kinh tế thế giới 2025: chống chịu tốt, “bình thường mới” nhưng còn rủi ro

Theo báo cáo, kinh tế thế giới năm 2025 cho thấy năng lực chống chịu tốt hơn kỳ vọng trước các “cú sốc” địa chính trị và căng thẳng thuế quan. Kinh tế toàn cầu dần bước vào trạng thái “bình thường mới”, dù vẫn mong manh và tiềm ẩn nhiều rủi ro, thách thức. Tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2025 được ước đạt 2,7% – 3,2%.

Triển vọng 2026: IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu 3,3%

Về triển vọng năm 2026, theo bản cập nhật Triển vọng kinh tế thế giới do Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) công bố ngày 19/1/2026, tăng trưởng toàn cầu được dự báo đạt 3,3%, cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo tháng 10/2025 và nhỉnh hơn mức tăng trưởng ước tính của năm 2025.

Kinh tế trong nước: vĩ mô ổn định, lạm phát trong tầm kiểm soát

Trong nước, dù chịu tác động từ biến động kinh tế thế giới và thiên tai, sự lãnh đạo của Đảng và chỉ đạo linh hoạt, quyết liệt, kịp thời của Chính phủ giúp kinh tế Việt Nam duy trì ổn định. Các cơ quan chức năng theo dõi sát diễn biến kinh tế - chính trị trong và ngoài nước, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, qua đó đạt kết quả khá toàn diện trên nhiều ngành, lĩnh vực. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát trong tầm kiểm soát.

Chính sách tháng 1/2026: tác động trực tiếp đến công nghiệp và thương mại

Báo cáo nhấn mạnh, nhiều chính sách ban hành trong tháng 1/2026 đã tác động trực tiếp tới hoạt động công nghiệp và thương mại.

Đầu tư – sản xuất: tháo gỡ cho khu công nghiệp và hạ tầng logistics

Trong lĩnh vực đầu tư và sản xuất, các quy định mới liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai và triển khai dự án bắt đầu được áp dụng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các dự án hạ tầng logistics. Những điều chỉnh này được kỳ vọng giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, mở rộng mặt bằng sản xuất và cải thiện năng lực cung ứng trong nước.

Thương mại: tận dụng FTA, minh bạch thuế – hải quan – thương mại điện tử

Ở lĩnh vực thương mại, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục được triển khai từ đầu năm, tập trung vào:

• Xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu

• Hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của các thị trường lớn

Cùng với đó, một số quy định mới về quản lý thuế, hải quan và thương mại điện tử có hiệu lực từ đầu năm được kỳ vọng tăng minh bạch, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Thương mại điện tử trở thành “đòn bẩy” và kênh phân phối chủ lực

Từ các đánh giá trên, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương đề xuất nhóm định hướng và giải pháp nhằm nâng cao năng lực chống chịu và tính bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

1) Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc

Nhà nước cần chủ động thúc đẩy chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và đối tác thương mại, giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Việc tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới và mở rộng hợp tác với các đối tác khác được xem là hướng đi phù hợp để củng cố nền tảng thương mại.

2) Ưu tiên công nghiệp chế biến, tăng tỷ lệ nội địa hóa

Báo cáo xác định ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo gắn với nâng cao tỷ lệ nội địa hóa là nhiệm vụ then chốt. Nhà nước cần chính sách hỗ trợ rõ nét hơn cho công nghiệp hỗ trợ như ưu đãi tín dụng, đất đai, thuế và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp sản xuất linh kiện, nguyên liệu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng giá trị gia tăng nội địa.

3) Thu hút FDI có chọn lọc, tránh “ốc đảo FDI”

Báo cáo nhấn mạnh định hướng thu hút FDI có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước. Trước xu hướng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chú trọng chất lượng, ưu tiên dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có khả năng lan tỏa. Đồng thời, cơ chế khuyến khích và ràng buộc liên kết FDI – nội địa cần được thiết kế cụ thể hơn để hạn chế tình trạng “ốc đảo FDI”.

4) Hoàn thiện thể chế để thương mại điện tử là kênh phân phối chủ lực

Trong bối cảnh thương mại quốc tế biến động nhanh, báo cáo coi việc nâng cao năng lực dự báo và hoạch định chính sách trung – dài hạn là yêu cầu cấp thiết. Chính phủ cần triển khai nhóm giải pháp thúc đẩy thương mại điện tử như một “đòn bẩy”, hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất, mở rộng thị trường, giảm chi phí.

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, hạ tầng và cơ chế hỗ trợ để thương mại điện tử trở thành kênh phân phối chủ lực, song hành với kênh truyền thống.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp: chuyển đổi số và tối ưu logistics

Đối với doanh nghiệp, báo cáo khuyến nghị:

• Đẩy mạnh chuyển đổi số

• Tối ưu hóa quy trình sản xuất

• Ứng dụng công nghệ trong logistics

• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư công nghệ

Năng lượng: ưu tiên đảm bảo hệ thống, phục vụ mục tiêu tăng trưởng “hai con số”

Bảo đảm năng lực hệ thống năng lượng quốc gia được xác định là ưu tiên điều hành hàng đầu nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Trọng tâm là bảo đảm an toàn lưới điện và khả năng giải tỏa công suất trong bối cảnh phụ tải tăng nhanh.

Báo cáo đề xuất:

• Công khai danh mục các công trình lưới điện và đấu nối cấp bách theo từng vùng

• Ấn định mốc tiến độ bắt buộc, quy định rõ trách nhiệm cá nhân và địa phương trong giải phóng mặt bằng

• Áp dụng quy trình liên thông để rút ngắn thời gian phê duyệt các hạng mục truyền tải trọng điểm

Với doanh nghiệp năng lượng, báo cáo khuyến nghị chủ động tiếp cận cơ chế tài chính ưu đãi, vay vốn đổi mới công nghệ và tăng đầu tư vào mô hình điện tái tạo tự dùng, đồng thời tập trung chuyển đổi xanh và ứng dụng IoT, AI, Big Data cùng hệ thống quản lý năng lượng để tối ưu vận hành.

Nguồn: Báo Công Thương