Thương mại nông sản tăng trưởng mạnh

Trong bức tranh thương mại Việt Nam – Trung Quốc năm 2025, nhiều ngành hàng đã ghi dấu ấn rõ nét, đặc biệt là thủy sản và trái cây. Sự bứt phá của cá tra, tôm hùm, cùng việc mở đường chính ngạch cho mít tươi, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của thị trường Trung Quốc – nơi vừa có sức tiêu thụ khổng lồ, vừa có nhu cầu liên tục thay đổi.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP):

• Cá tra xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tốc mạnh trong tháng 10/2025, đạt 73 triệu USD, mức cao nhất từ đầu năm, tăng 19% so với cùng kỳ.

• Tính chung 10 tháng, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt 483 triệu USD, tăng 1%, chiếm gần 27% tổng giá trị xuất khẩu cá tra của Việt Nam.
  → Trung Quốc vẫn là thị trường then chốt, giúp ngành duy trì nhịp sản xuất, dù cạnh tranh với cá rô phi nội địa ngày càng lớn.

Song hành với cá tra, tôm hùm Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ:

• Kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) đạt 702 triệu USD trong 10 tháng, tăng tới 135% so với năm trước;

• Khối lượng xuất khẩu hơn 17.360 tấn, tăng gần 3 lần, tận dụng tốt lợi thế thuế quan và địa lý vận chuyển gần.

Đây là một trong những mức tăng trưởng hiếm thấy của ngành thủy sản trong những năm gần đây, tạo cú hích lớn cho người nuôi và doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực trái cây, ngày 27/11 đánh dấu bước ngoặt khi Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về xuất khẩu mít tươi chính ngạch. Trong bối cảnh:

• Xuất khẩu rau quả 10 tháng đạt 7,09 tỷ USD,

• Trung Quốc chiếm tới 62,9%,

việc chuẩn hóa quy trình cho mít tươi giúp sản phẩm này tiếp cận thị trường 1,4 tỷ dân một cách an toàn và bền vững hơn.

Những kết quả trên được củng cố bởi chuỗi hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn:

• Hội chợ Thương mại và Du lịch quốc tế Việt – Trung 2025 tại Móng Cái – Đông Hưng (11–15/12), với 300 doanh nghiệp tham dự, tạo không gian kết nối, ký kết hợp tác và kích cầu giao thương cuối năm;

• “Ngày hàng Việt Nam tại Trung Quốc” và Lễ hội trái cây Việt Nam tại hệ thống bán lẻ Wumart ở Bắc Kinh, giúp hàng Việt hiện diện trực tiếp trong kênh phân phối bản địa, tăng độ nhận diện và niềm tin người tiêu dùng.

Những tín hiệu này cho thấy: Trung Quốc không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn, mà còn là “bàn đạp” để hàng Việt nâng tiêu chuẩn chất lượng, tăng giá trị và mở rộng danh mục sản phẩm.

Quy mô lớn, nhu cầu đa dạng: cơ hội đang rộng mở

Theo Cục Hải quan, Trung Quốc nhập khẩu hơn 8,7 tỷ USD nông sản Việt Nam trong 10 tháng năm 2025, và liên tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam hơn 20 năm qua. Với quy mô thị trường khổng lồ, nhu cầu nông sản ngày càng cao về chất lượng, độ tươi, độ an toàn, Trung Quốc vẫn còn nhiều “khoảng trống” mà hàng Việt có thể tiếp tục khai thác.

Có thể thấy rõ 4 hướng cơ hội chính:

1. Nhu cầu nông sản tươi, sạch, truy xuất nguồn gốc
Người tiêu dùng Trung Quốc chuyển mạnh sang ưu tiên:

• Nông sản tươi, sạch,

• Có truy xuất nguồn gốc rõ ràng,

• Được kiểm soát chất lượng đồng bộ.

Đây là lợi thế lớn cho các ngành hàng chủ lực của Việt Nam: trái cây nhiệt đới, thủy sản, nông sản chế biến sâu.

2. Thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ
Thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành kênh tăng trưởng nhanh nhất tại Trung Quốc, trong khi doanh nghiệp Việt mới khai thác ở mức rất sơ khai. Các nền tảng như JD.com, Alibaba, Douyin mở ra “đường cao tốc” để:

• Hàng Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng,

• Giảm phụ thuộc vào khâu trung gian,

• Tối ưu chi phí marketing và phân phối.

3. Hạ tầng kết nối, logistics Việt – Trung liên tục nâng cấp
Mạng lưới cửa khẩu, kho bãi, hệ thống giao thông giữa hai nước được nâng cấp, trong khi Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu chính ngạch thay vì tiểu ngạch. Điều này:

• Buộc doanh nghiệp Việt phải chuyên nghiệp hóa toàn chuỗi;

• Nhưng đồng thời tạo ra môi trường thương mại ổn định, minh bạch, dễ dự báo hơn.

4. Hệ thống phân phối bản địa ngày càng mở cửa với hàng Việt
Các tập đoàn phân phối lớn như Wumart, Goodfarmer và nhiều nhà nhập khẩu khác:

• Đánh giá cao chất lượng và tính ổn định của hàng Việt;

• Chủ động tìm nguồn cung dài hạn.

Nói cách khác, cánh cửa thị trường không chỉ đang mở, mà còn đang mời gọi Việt Nam bước vào với một “tư thế mới”: chuyên nghiệp hơn, bài bản hơn và quyết liệt hơn.

Yêu cầu mới từ thị trường Trung Quốc: phải đi trước một bước

Ông Nông Đức Lai – Tham tán thương mại Việt Nam tại Trung Quốc cho biết, các sự kiện như “Ngày hàng Việt Nam tại Trung Quốc” và Lễ hội trái cây Việt Nam tại hệ thống Wumart không chỉ là hoạt động xúc tiến đơn lẻ, mà còn là:

• Lời mời hợp tác sâu hơn với các doanh nghiệp, hiệp hội Trung Quốc;

• Cơ hội để nhà nhập khẩu sang Việt Nam khảo sát vùng nguyên liệu, nhà máy, kho bãi, tìm kiếm cơ hội đầu tư và thương mại dài hạn.

Việt Nam khẳng định cam kết tạo điều kiện thuận lợi và đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy hợp tác kinh tế – thương mại giữa hai nước.

Tuy nhiên, để tận dụng tối đa dư địa thị trường Trung Quốc trong giai đoạn mới, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần một hệ thống giải pháp tổng thể, vừa cấp bách, vừa bền vững.

Trung Quốc đang:

• Tăng tốc áp dụng quy định khắt khe về an toàn thực phẩm,

• Siết chặt đăng ký doanh nghiệp chế biến, mã số vùng trồng, vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc (như Lệnh 280).

Nếu doanh nghiệp Việt không chủ động đi trước một bước, nguy cơ bị ngưng trệ xuất khẩu hoàn toàn có thể xảy ra.

Do đó, cần:

• Chuẩn hóa chuỗi sản xuất theo GAP, HACCP;

• Áp dụng tem mã số vùng trồng, vùng nuôi;

• Xây dựng cơ sở dữ liệu số về nguồn gốc nông sản;

• Đầu tư mạnh vào kiểm soát dư lượng, chất lượng tại chỗ, không để rủi ro dồn đến cửa khẩu.

Chiến lược tận dụng lợi thế: chế biến sâu, thương mại điện tử, logistics chuyên biệt

Để bứt tốc xuất khẩu sang Trung Quốc một cách bền vững, doanh nghiệp Việt cần tập trung vào 3 hướng lớn:

1. Đa dạng hóa sản phẩm và tăng chế biến sâu
Đa dạng hóa không chỉ giúp:

• Nâng biên lợi nhuận,

• Tăng sức cạnh tranh về chất lượng, mẫu mã,
  mà còn giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc theo mùa vụ hoặc biến động chính sách.

2. Mở rộng thương mại điện tử xuyên biên giới
Thương mại điện tử xuyên biên giới là “mỏ vàng mới”. Để khai thác hiệu quả, doanh nghiệp Việt cần:

• Phối hợp với các tập đoàn phân phối lớn tại Trung Quốc;

• Đầu tư gian hàng chính hãng trên các sàn uy tín;

• Chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, hình ảnh, tiêu chuẩn đóng gói theo thị hiếu và quy định Trung Quốc.

Thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng, mà còn là công cụ marketing, giúp hàng Việt “cắm cờ” trên thị trường nội địa Trung Quốc.

3. Phát triển logistics chuyên biệt cho nông sản và thủy sản
Để cạnh tranh được với hàng nội địa Trung Quốc, Việt Nam cần:

• Hệ thống kho lạnh tại khu vực biên giới;

• Trung tâm logistics chuyên nghiệp tại Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai;

• Dịch vụ vận chuyển liên hoàn nhanh – lạnh – chính ngạch.

Chi phí logistics thấp, kết hợp mô hình vận hành chuyên biệt cho nông sản – thủy sản, sẽ là “vũ khí vô hình” giúp hàng Việt mở rộng thị phần tại thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng này.

Nguồn: Báo Công Thương